Opis miejscowości gminy Grabów Karola Szczepaniaka

0
Biała Góra (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 29 mieszk.)

Wieś sołecka. przy drodze Grabów – Grzegorzew. Do sołectwa należą: Biała Góra, Bugaj i Kobyle. Osada pojawiła się w źródłach w 1433 r. Jej właścicielem był Dadźbóg z Grabowa, a następnie jego syn, Jan z Goraja. W końcu XIX wieku we wsi było 4 osadników z gruntami 126 mórg. W 1974 częścią wsi była Grabinka.

Besiekiery (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 162 mieszk.)

Wieś sołecka. W skład sołectwa wchodzą: Besiekiery Janów, Srebrna PGR, Rybnik. Położona przy drodze z Pieczewa do Sobótki.
W południowo-zachodniej części wsi znajdują się ruiny zamku z XVI wieku, Na krawędzi niewielkiego wyniesienia, w północnej jego części, znajduje się ciek wodny, za którym rozciąga się dolina. Na południowym jej brzegu jest staw, a na nim wyspa o wymiarach 55 x 60 m. Na niej to ok. 1500 r. z inicjatywy Mikołaja Sokołowskiego, wojewody łęczyckiego, został wzniesiony murowany zamek, w wiekach późniejszych dwukrotnie przebudowywany: w 1597 r. na zlecenie kardynała Andrzeja Batorego – bratanka króla Stefana i w 1653 r. przez Jana Szymona Szczawińskiego – starostę łęczyckiego. Na przełomie XVIII i XIX w. popadł w ruinę. W Besiekierach w latach 1843-1850 mieszkał Jan Nepomucen Jaśkowski (1807-1882), poeta , oficer Powstania Listopadowego.
Na temat zamku i jego właścicieli wśród miejscowej ludności krążą różnorodne opowieści. Jedna z nich mówi o tunelu łączącym zamek w Besiekierach z zamkiem w Łęczycy, po którym podobno krąży diabeł Boruta i pilnuje skarbów w nim ukrytych. Jak dotąd tunelu nie odnaleziono.
Najbardziej znaną jest opowieść o złym panu, właścicielu zamku, którą odnaleźć można w zebranych i opracowanych przez panią Jadwigę Grodzką „Legendach łęczyckich”.
“Biesiekiery”
W łęczyckich stronach koło Grabowa
Taka się jeszcze legenda chowa
Że w Biesiekierach, gdzie dziś ruiny
Stał niegdyś zamek sławnej rodziny.
W tym zamku mieszkał pan pełen złości
Pan pełen pychy i przewrotności.
Nie wierzył w Boga, słabą miał wiarę
No i w rozpustach przebierał miarę.
W Dzień Narodzenia Chrystusa Pana
Lud na pasterkę śpieszy od rana,
A dziedzic zamku jak na skaranie
Zwołuje ludzi na polowanie.
Bierze psów sforę, pędzi do lasa
A tu mu jeleń rogaty hasa.
Wtem jeleń sforę psów jak zobaczył.
Wnet jaśnie panu na głowę skoczył.
Wnet za jeleniem psy się rzuciły.
W myśliwca ciało pazury wpięły.
Trzy córki pańskie na ganku stały
Bo do kościoła już jechać miały,
Gdy w takim stanie ojca ujrzały,
„Boże się zlituj”- z jękiem wołały-
„Daruj nam winy i nieprawości”
Serca im pękły z wielkiej żałości
I po dziś dzień tam w Dzień Narodzenia
Ludzie tam mają straszne widzenia:
Kareta pędem po moście jedzie,
Dziedzic rogaty siedzi na przedzie
I z bicza trzaska, ponuro woła:
„Czas do kościoła, czas do kościoła”.
Lecz nie dojedzie, bo kur zapieje
I wszystko się gdzieś we mgle rozwieje.
(autor nieznany) zapisano w Besiekierach rok 1949

Inna ludowa opowieść wspomina wydarzenia sprzed kilkudziesięciu lat. Diabeł Boruta chciał utopić powracającego z karczmy gospodarza. Gospodarz ten przechodząc koło ruin zobaczył na łące pięknego osiodłanego konia, postanowił wrócić nim do domu. Kiedy go dosiadł, koń nagle skręcił w bagnisko i zanurzył się w nim po szyję. Gospodarz bił go laską, nic jednak nie pomagało i kilkakrotnie musiał zsiadać, by ratować życie. Gdy zrezygnował z jazdy koń zaczął się nagle śmiać i ludzkim głosem zawołał: „Ale żem cię zmoczył, bo zmoczył!”. Wtedy pijak zorientował się , że był to Boruta , a że stał już bezpiecznie na drodze, zawołał: „Ale co ci wlałem, to wlałem” i pieszo wrócił do domu. Czasami Boruta pokazywał się tu jako wielki kudłaty „szronkowaty po sobie” pies, który zastępował drogę przechodzącym obok ruin.
Z zamku zachowały się do dziś fragmenty murów obwodowych, budynku mieszkalnego i wieży, Władze gminne podjęły działania mające na celu doprowadzenie do uporządkowania terenu, oczyszczenia fosy oraz zabezpieczenia murów. Warto również odwiedzić Tomasza Pietrzaka, mieszkającego obok zamku, wykonującego rzeźby w drewnie.

Bowętów (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 91 mieszk.)

Wieś sołecka położona ok. 2 km na wsch. od Grabowa. Do sołectwa należy wieś Kliny. Z nazwą tej osady spotykamy się po raz pierwszy w 1386 r. w księgach sądowych łęczyckich. W roku 1576 istnieją Bowetowo Żaczki, Bowentowo Pustawieś i Bowentowo Stanisławowe. Mieszkała w nich drobna szlachta bez kmieci, Bowentowscy, Żakowscy. Ze współczesnym Bowętowem należy wiązać Bowętów Stanisławowo (Bowętów Stanisławowy).
Folwark w końcu XIX wieku posiadał 3 domy i 37 mieszkańców. W 1974 cześć wsi stanowiły Czajki i Żale.
Znajduje się tutaj Gospodarstwo Agroturystyczne “ZITAR”, które zaprasza na odpoczynek i relaks przy zbiorniku wodnym (ok. 1,5 ha), gdzie prowadzona jest hodowla raka jak również łowisko specjalne (karp, lin, amur). Głównie usługi związane są z jeździectwem: nauką jazdy konnej dla początkujących i zaawansowanych. Kontakt: Elżbieta Borowska, tel. 693 434 988.

Byszew (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 201 mieszk.)

Wieś sołecka. Najstarsze ślady człowieka w Byszewie zostały odkryte na piaszczystym wyniesieniu na łąkach. Było to cmentarzysko kultury łużyckiej z V okresu epoki brązu. Urny i groby jamowe przykryte były brukiem z kamieni polnych.
Miejscowość wymieniona w łęczyckich księgach sadowych z 1391 r. W XV w. wieś wchodziła w skład majętności Trojana z Grabowa h. Ogon, a następnie jego potomków. Byszew należał później do Byszewskich, Wiesiołowskich i Jezierskich. Rozwinął się po upadku pobliskiej miejscowości Goraj.
We wsi znajduje się jeden z niewielu ocalałych w gminie Grabów zabytkowych dworów. Zbudowany wraz z oficynami w drugiej połowie XIX wieku, murowany, na planie prostokąta, dwukondygnacyjny. Układ wnętrza dwutraktowy z sienią i salonem na osi, klatki schodowe przy krótszych bokach. Elewacje rozczłonkowane pilastrami. W fasadzie na osi ganek z balkonem, nad nim trójkątny szczyt, od strony ogrodowej natomiast rozległy taras. Budynek posiada dach naczółkowy. Prostopadłe do dworu parterowe oficyny założone na planie prostokąta otaczają z dwóch stron podjazd. Są one dwutraktowe z sienią na osi. Elewacje obu skrzydeł zbliżone do elewacji części środkowej posiadają dekorację pilastrową . Dachy naczółkowe na obu skrzydłach. Z tego samego okresu co dwór pochodzi także oficyna (stróżówka). Obok znajduje się park o powierzchni około 4 ha założony około roku 1870 roku o układzie regularnym z dwiema alejami lipowymi i szpalerem grabowym. Za parkiem sad otoczony aleją grabową.

Goraj (pole w pobliżu Byszewa)

Niegdyś istniało tutaj miasto o tej samej nazwie. Posiadało ono prawa miejskie już przed rokiem 1458. Odbywały się w nim jarmarki i rozwijało rzemiosło. Miała w nim siedzibę parafia z kościołem pod wezwaniem św. Katarzyny i św. Wojciecha. Parafia w Goraju jest notowana od XIV do połowy XVIII wieku. Według Pawińskiego do parafii w 1576 roku należały Goraj, Byszew, Kadzidłowa, Ostrówek i Srebrna. Kościół jako opuszczony po raz ostatni wymieniony jest w wizytacji z 1759 roku.
Według ludowych opowieści mieszkańcy Goraja, podobnie jak mieszkańcy biblijnych miast Sodomy i Gomory, prowadzili życie rozpustne oraz popełniali ciężkie zbrodnie. Pewnej nocy miasto wraz z jego mieszkańcami zostało zatopione a następnie zapadło się pod ziemię. Jęki mieszkańców można podobno czasem usłyszeć na łąkach nad Nerem. Przyczynami upadku miejscowości i parafii prawdopodobnie były zniszczenie kościoła, młyna i wsi w XVII wieku przez wojska szwedzkie oraz częste wylewy Neru.

Janów (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 9 mieszk.)

Wieś w sołectwie Besiekiery. W końcu XVIII wieku należała do Józefa Olszewskiego zasiedlona przez osadników holenderskich ok. 1790 r.W 1790 r. liczyła 4 domy. W 1827 r. miała 14 domów i 86 mieszkańców. W 1882 r. 20 domów i 124 mieszkańców. We wsi znajduje się cmentarz kolonistów z pocz. XIX w.

Jastrzębia (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Sobótka; 115 mieszk.)

Wieś sołecka przy drodze Grabów-Kadzidłowa. W skład sołectwa wchodzą: Jastrzębia i Kępina. Wieś, wzmiankowana około 1480 r., wchodziła w skład dóbr należących do rodziny Grabowskich h. Ogon(62). W 1491 r. po śmierci Zygmunta, stolnika brzeskiego, przeszła w posiadanie Sokołowskich z Wrzący h. Pomian. W 1827 roku było tu 12 domów i 115 mieszkańców. Ziemi żytniej 525 mórg. Właścicielami wsi pod koniec XIX w. byli A. Krawiecki, Kawczyńscy i m. Rode.
Na Jastrzębi mieszkała Jadwiga Białokoz (1903-1986) jedna z bardziej znanych łęczyckich twórczyń ludowych zajmująca się tkactwem. Tkała tkaniny wełniane na lnianej osnowie. Pochodziła z Wileńszczyzny. Po II wojnie światowej przyjechała w łęczyckie. Jako repatriantka otrzymała gospodarstwo na Jastrzębi. Jej talent i umiejętności odkryła w latach sześćdziesiątych podczas przypadkowego spotkania Jadwiga Grodzka, ówczesny kustosz muzeum w Łęczycy. Wielokrotnie brała udział w konkursach otrzymując wiele nagród. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1966 roku.
W Jastrzębi znajdował się XIX wieczny zespół dworski składający się z drewnianego dworku (ok. 1880), oraz murowanego budynku gospodarczego. W chwili obecnej pozostał jedynie spichlerz.

Kępina (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Sobótka; 14 mieszk.)

Wieś pod koniec XIX wieku liczyła 6 osadników z gruntem 122 morgi. Należała do folwarku Jastrzębia. W lesie obok Kępiny znajduje się nieczynny cmentarz ewangelicki z XIX wieku.

Kobyle (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Pieczew, 73 mieszk.)

Wieś w sołectwie Biała Góra, przy drodze Grabów-Pieczew. Osada została założona przed 1417 r., kiedy to występował w dokumentach Jakub, kmieć z Kobyli. W czasach Piastów przebiegał tędy odcinek traktu ( droga leśna Łęczyca-Koło) służącego do przepędzania bydła z Rusi. Jeszcze w 1387 r. istniało tylko pole zwane Kobyle. Na tym miejscu, należącym zapewne do Pieczewa, lokowano wieś na prawie niemieckim. Jej właścicielami byli arcybiskupi gnieźnieńscy a następnie poznańscy.
W 2. połowie XVI w. we wsi znajdowało się 12 łanów. Z początkiem XIX na Kobylu osiedlili się osadnicy holenderscy. W wykazie szkół elementarnych z 1840 roku wymieniona została szkoła w Koloni Kobyle, nauczyciel Bogumił Lusner. Znajduje się tutaj nieczynny cmentarz ewangelicki. We wsi jest również budynek młyna zbudowanego w 1923 roku, obecnie nieczynny.

Kurzjama (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 102 mieszk.)

Wieś sołecka. Pojawiła się w zapiskach źródłowych w 1394 r. Trojan z Grabowa w 1414 r. sprzedał ją swym bliskim krewnym: Maciejowi i Janowi z Żelaznej. W 2. połowie XVI w. istniało już 11 działów własnościowych w tej wsi. W 1974 roku częściami wsi były: Górka i Protektorat.
O diabliku wywodzącym się z tej okolicy zwanym Kurzyjamką wspominał Oskar Kolberg w tomie dotyczącym łęczyckiego.
Jest tu Gospodarstwo Agroturystyczne „Pod Akacjami” . Zapewnia ono pełne wyżywienie i noclegi w pokojach gościnnych w domu z 1928 roku, wokół którego rośnie piękny ogród. Właścicielka udostępnia gościom m. in. rowery i motocykl, którymi można zwiedzać pobliską okolicę. W roku 2002 i 2005 otrzymało wyróżnienia w konkursach na najlepsze gospodarstwo agroturystyczne w województwie łódzkim. Kontakt: Alina Jóźwiak tel: 692-880-878.
Z Kurzjamy pochodził Maciej Dąbrowski (1779-1845) podpułkownik wojska polskiego, podróżnik, uczestnik powstania listopadowego, emigrant. Walczył w legionach, odznaczony w 1812 krzyżem Virtuti Militari za walki pod Berezyną. W latach 1820-26 podróżował po Ameryce Północnej m.in. Stanach Zjednoczonych, Kubie i Meksyku. Walczył w powstaniu listopadowym. Po jego upadku przebywał na emigracji w Avignon, Gueret i Montlucon (tam zmarł).
“DIABLIK KURZYJAMKA”. Legenda o początkach wsi powstała w ramach konkursu “Legendy, których nieznacie” Społecznego Towarzystwa Oświatowego.

        Tysiąc lat temu lub więcej może,
        W małej wiosce blisko Grabowa,
        W pięknym , drewnianym szlacheckim dworze
        Miły, choć psotny diablik się chował.
        Różnie go zwali mieszkańcy wioski,
        On nie wyjawiał swego nazwiska.
        Obce mu były bieda i troski,
        Toteż bardzo lubili go proste ludziska.
        Mieszkał w jamce, nie wadził nikomu,
        Kurz z niej widać było z oddali.
        Ludzie zapraszali go do swych domów,
        On nie chciał, więc Kurzyjamką go nazwali.
        Gość znudzony już wiejskim życiem
        Straszył mieszkańców i figle płatał.
        To raz się schował w przydrożnym życie
        I kiedy ciemny, chłodny wieczór nastawał,
        A ludzie zmęczeni z pola wracali,
        On wyskakiwał z okrzykiem dziwnym,
        Pazury, rogi, zmieniony cały
        I wbijał w ziemię swe ostre widły.
        Innymi czasy, gdy wszyscy spali,
        On podniósł raban, że pożar we wsi.
        Na równe nogi chłopi powstali,
        a sprawca wrzawy diabelsko się cieszy.
        Ludzie prosili, błagali mile,
        By już zaprzestał psot i igraszek,
        Bo przyjdą może i takie chwile,
        Że nie dostanie mięsa i kaszy.
        Wystraszył się diablik nie lada,
        Bo choć miał on dostatek pieniędzy,
        To w chłopskich chatach obiady jadał,
        Za co im płacił, by nie żyli w nędzy.
        Mijały zgodnie dni i tygodnie całe.
        Diablik pomagał w pracach na roli,
        Zabawiał chłopskie dzieciątka małe,
        A wieczorami hasał do woli.
        Ten błogi spokój zburzyła panna,
        Do której kusy uczuciem zapałał.
        Córka szlachcica, urocza Hanna
        Nadzieję na miłość diablikowi dała.
        Podbił jej serce wielkimi darami,
        Dla niej wystawne urządzał bale.
        Czasami pomagał sobie czarami,
        Lecz nikt nie domyślał się tego wcale.
        Gdy ośmielony Hanny postawą,
        Poprosił o rękę pięknej dziewczyny,
        Spotkał się z panny i ojca odmową.
        Kiedy zapytał ich o przyczyny,
        Oboje nie rzekli ni słowa.
        Diablik ze złości pięści zaciska
        I już w główce zemstę planuje.
        Piorunami we wsi ciska
        I błogi spokój chłopów rujnuje.
        Nie wytrzymali chłopi wyrazów rozpaczy.
        Nękani przez licho i we dnie i w nocy,
        Postanowili wziąć się do pracy,
        By pozbawić czarta nieziemskiej mocy.
        Różne pomysły do głów przychodziły.
        Prosili, błagali, pragnęli zgody.
        Nic nie pomogło, on był niemiły.
        Dostali wiec od księdza święconej wody,
        By zło oddalić od wioski biednej.
        Gdy licho kropowidło zobaczyło,
        Na zmianę – czerwieni się i blednie.
        Zaczął uciekać, aż się kurzyło.
        – O, patrzcie, Kurzyjamka święconej się boi!
        – krzyczy ktoś z ludu ze śmiechem.
        A on biedny dwoi się i troi,
        By nie przepaść z kretesem.
        Diablik uciekł, zaginął po nim ślad.
        Pamiątka jednak po lichu została,
        Bo, kiedy opowieść poszła w dal,
        Wieś nazwę Kurzjama otrzymała.

Małgorzata Sobieska, [w:] Legendy, których nie znacie, Autorzy: laureaci ogólnopolskiego konkursu “Legendy, których nie znacie” Społeczne Towarzystwo Oświatowe, Wyd. 1, 2007

Nagórki (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 183 mieszk.)

Wieś sołecka położona nad Nerem, przy drodze z Błonia do Leszna Pierwsza wiadomość o tej miejscowości pochodzi z 1321 r. Wieś początkowo była własnością arcybiskupów gnieźnieńskich, następnie przeszła ręce prywatne. W 1427 r. w osadzie znajdował się młyn Istniał tu powstał dwór i folwark szlachecki.
Znajduje się tu interesujący drewniany dom (dwór) z 1880 roku z przepięknie rzeźbionymi detalami zachowanymi do chwili obecnej.
Nagórki położone są na tzw. Trakcie Królewskim, wiodącym z Łęczycy przez Błonie, w kierunku zachodnim do Dąbia. W kierunku południowym rozciągają się piękne widoki na rozlewiska rzeki Ner. Według tradycji drogę tę przebywały drużyny rycerskie pierwszych polskich władców. Tędy do Uniejowa, maszerowali również Krzyżacy po spaleniu Łęczycy w XIV wieku oraz Szwedzi w XVII w. Nazwa Trakt Królewski pochodzi stąd, że straże królewskie patrolowały drogę, chroniąc podróżnych przed zbójcami i rabusiami. Nazwa ta wyszła już z użycia i została już prawie zapomniana.

nagork2i

Nowa Wieś (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Rdutów; 71 mieszk.)

Wieś w sołectwie Piotrkówek. W 1827 roku mieszało tu 114 mieszkańców w 16 domach. W 1887 folwark oddzielony od dóbr Radzyń. Folwark miał 5 domów i 49 mieszkańców. Obszar wynosił 293 morgi ziemi ornej, 51 mórg lasu, 19 mórg łąk, 12 mórg nieużytków oraz 6 mórg pastwisk. Stosowano 10-polowy płodozmian. Wieś w 1929 roku należała do Zygmunta Niesiołowskiego właściciela Radzynia i Rycerzewa . W 1974 roku częścią wsi była Włościanka.
W lesie Nowa Wieś w pobliżu drogi z Kadzidłowej do Piotrkówka krzyż na drzewie z tablicą:
Miejsce uświęcone męczeńską krwią Polaków rozstrzelanych przez hitlerowskiego okupanta w dn. 30.IV.1940

  • Tomasz Baranowski lat 42
  • Józef Niewiadomski lat 30
  • Władysław Szymczak lat 28
  • Stanisław Pyszka lat 20
  • Marian Zduńczyk lat 18
  • Cześć ich pamięci !

 

Odechów (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Sobótka; )

Wieś odnotowana w źródłach po raz pierwszy w 1386 r. Osada lokowana na prawie niemieckim znajdowała się w posiadaniu Pełki z Odechowa h. Nałęcz. W 1420 r. podzielona została na dwie części między jego synów. Do dziedziców z Odechowa należały także Łubno i Potrzasków. Na początku XVI w. wymieniony został Odechów podwójny, ale w 1576 r. wyszczególniono 1 wieś z 3 współwłaścicielami. W dokumentach występował dawniej także jako Odachowo.
Łaski w Liberum odnotował, że dziesięcina z łanów folwarcznych płacona była kościołowi w Sobótce, a z łanów kmiecych klasztorowi w Kłodawie. Według regestru poborowego z 1576 roku wieś stanowiła własność Andrzeja Odechowskiego.
W pierwszej połowie XIX wieku Odechów należał do Józefa Tatarowicza (Tarerewicza). W 1857 roku proboszcz parafii w Sobótce pobierał jeszcze dziesięcinę z dworu Odechów w wysokości 4 rubli i 50 kopiejek. W 1874 folwark obejmujący 766 mórg został rozkolonizowny i osadzony głównie niemieckimi osadnikami.

Osiny (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Sobótka; 31 mieszk.)

Wieś w sołectwie Kadzidłowa. Z początkiem XIX na Osinach osiedlili się osadnicy holenderscy. Pozostałością po nich jest nieczynny w chwili obecnej cmentarz ewangelicki. W latach osiemdziesiątych XIX wieku na Osinach mieszkało 5 osadników, do których należało 169 mórg ziemi. Wieś należała wówczas do folwarku w Kadzidłowej. Nazwa wówczas brzmiała Holendry Osiny. Pod koniec XIX w.we wsi był kantorat – szkoła podstawowa wyznaniowa. Szkoła podstawowa w okresie międzywojennym XX w. mieściła się we własnym budynku, lokalu o pow. 36 m2. W roku szkolnym 1930/31 uczęszczało do niej 70 uczniów, których uczył jeden nauczyciel. Zlikwidowana została w roku 1970 a jej obwód szkolny przyłączony do SP w Kadzidłowej. Kierownikiem szkoły po wojnie został Jan Kubicki (zm.1960), Joanna Tymińska i Lucjan Ostrowski. W roku 2006 wieś została przyłączona do sołectwa Kadzidłowa.

Ostrówek (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 117 mieszk.)

Wieś sołecka przy drodze Besiekiery Sobótka. W skład sołectwa wchodzą: Ostrówek, Kontrewers i Pokrzywnia. Ostrówek wzmiankowany był w 1405 r. jako własność Trojana z Grabowa. Dziedziczyli tę wieś syn Dadźbóg i wnuk Mikołaj. W 2 połowie XVI w. właścicielami osady byli Sokołowscy h. Pomian. W 1576 wieś Ostrówko znajdowała się w parafii Goraj, w XVII wieku została wcielona do Grabowa. W 1866 właścicielem Ostrówka był Leon Sójecki. W Słowniku Geograficznym KP odnaleźć można następujące informacje dotyczące Ostrówka. Kolonia Ostrówek liczył 21 domów 128 mieszkańców. Folwark miał 5 domów 120 mieszkańców. Składał się z 445 mórg w tym gruntów ornych i ogrodów 412 mórg, 6 mórg łąk, 6 mórg pastwisk, 5 mórg lasu, 17 mórg nieużytków. Było tu 7 budynków murowanych , 10 drewnianych , Stosowano płodozmian 7- polowy. Znajdował się tutaj drewiany dwór z 1870 roku, park oraz XIX-wieczny czworak Jednostka OSP w Ostrówku powstała w 1955 roku. W roku 1959 roku nastąpiło otwarcie remizy strażackiej. W 1974 roku częściami wsi były: Huby i Kontrewers.

Ostrówek Kontrewers (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 20 mieszk.)

wieś w sołectwie Ostrówek

Piotrkówek (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Rdutów; 47 mieszk.

Wieś sołecka. W skład sołectwa wchodzą: Piotrkówek i Nowa Wieś. Być może pierwszą informacje o tej miejscowości zawiera dokument z 1286 r.(73)W końcu XIV wieku występowała tutaj rodzina szlachecka nosząca przydomek Żuk. W posiadaniu rodziny Żuków był także Radzyń. W 1410 roku Mikołaj Żuk z Piotrkówka nadał klasztorowi dominikańskiemu w Łęczycy plac położony w pobliżu zamku. W 2. połowie XVI w. wieś podzielona była na 3 działy, z których jeden posiadali Ponętowscy. Według Lib Ben Łask Piotrkówko Małe dawało z łanów folwarcznych i kmiecych dziesięcinę do Rdutowa. Piotrkówko Wielkie jeden kmieć i jeden łan folwarczny dający dziesięcinę do Rdutowa. Inne role kmiece gdy były uprawiane dawały dziesięcinę plebani w Bierzwiennej. W roku 1576 należał do Walentego Ponętowskiego (3 zagrody), Piotra Skarbka (2 łany, 2 zagrody, karczma, młyn o jednym kole) oraz Błażeja i Marcina Bowiczyńskich (3 łany). W 1633 roku Andrzej Ponętowski zł zapisał kościołowi w Kłodawie 1800zł na dobrach w Piotrkówku. W 1887 roku było tu 10 domów, mieszkały w nich 82 osoby, wieś miała 135 mórg obszaru.

Pokrzywnia (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Sobótka; 17 mieszk.)

Wieś w sołectwie Ostrówek. Według Słownika KP z 1887 r. liczyła 63 mieszkańców z 135 morgami gruntu, znajdowało się 6 domów. W 1921 roku miejscowość przyłączona do parafii w Sobótce – przednio parafia Grabów.

Radzyń (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Rdutów ; 216 mieszk.)

Wieś sołecka. Osada wymieniona po raz pierwszy w 1423 roku w Księgach ziemskich łęczyckich. Była własnością rodziny szlacheckiej Żuków z Piotrkówka. W 2. połowie XVI wieku we wsi na czterech działach siedzieli Radzyńscy.Marcin Radzyński 1,5 łana
W XIX w. właścicielami byli Wawrzyniec Zabokrzecki, a po nim jego syn Piotr. W 1839 roku Piotr Zabokrzecki postanowił, że przy nowym trakcie wypada postawić karczmę i na jej postawienie przeznaczył 3000 zł. W Radzyniu były następujące budynki: pięć chałup, karczma ze stajnią „ z gliny na pacę”, na podmurowaniu z kamieni. Poza tym stodoła, chlewy z drzewa w słupy, wszystkie budynki kryte słomą. Po śmierci Piotra w 1848 r. kolejnymi właścicielami byli : Marcjanna Głębocka i Emilia Kiślańska, a następnie Ignacy i Justyna Głuchowscy. Od końca XIX w. należał wraz z Nową Wsią i Piotrkówkiem, do dóbr Rycerzew
Wieś w 1929 roku należała do Zygmunta Niesiołowskiego właściciela Nowej Wsi i Rycerzewa. Podczas II wojny światowej niemiecka nazwa miejsowości to: Ratzingen.
W 1974 roku częściami wsi były Działki Majątek, Mizerka, Stara Wieś.

Sławęcin (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 134 mieszk.)

Wieś sołecka. Najstarszy zapis źródłowy pochodzi z roku 1232. W Sławęcinie znajdował się zespół dworski składający się z murowanego dworu z 2. połowy XIX wieku oraz parku z tego samego okresu. W chwili obecnej zniszczony dwór nie przypomina o dawnej świetności tego miejsca.
Obok ruin pałacu, na skraju parku przetrwała najstarsza w gminie Grabów kapliczka. Pochodzi z 1854 roku, ufundowana przez Karola Lesiewskiego, ówczesnego właściciela Sławęcina. Do niedawna święcone były w niej potrawy wielkanocne. We wsi znajduje się jeszcze jedna ciekawa kapliczka pochodząca z 1958 roku. Napis na niej „BOŻE BŁOGOSŁAW NASZĄ WIOSKĘ”
W Sławęcinie urodził się Kołtoński Norbert (ok. 1863-1917) Dziennikarz i urzędnik. Do Łodzi przeniósł się po odbyciu służby wojskowej. Współpracował z prasą warszawską, łódzką i kaliską. Około 1908 r. zaniechał pracy dziennikarskiej. Zmarł 24 IX 1917 w Łodzi
W okolicy występuje wiele głazów narzutowych. W „Legendach łęczyckich” Jadwiga Grodzka podaje taką opowieść Marianny Filipiak związaną ze Sławęcinem.
“O kamieniach w Sławęcinie”
Boruta nosił kamienie na kościół w Tumie dwa razy. Drugi raz nie zdążył, bo kogut zapiał i kamienie mu upadły w Słąwęcinie i góra z tych kamieni się zrobiła. Boruta w złości chciał rozwalić kościół, to kamieniami uderzył i te kamienie są w murze z prawej strony.

Smardzew (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Pieczew; 112 mieszk.)

Wieś sołecka. W XVI wieku nazywała się Smarszewo, Smarzewo. Należała do arcybiskupa gnieźnieńskiego. Osada miała 14 łanów, 2 łany sołtysie, karczmę, , 1 rzemieślnika i 14 osadników. W 1827 roku we wsi było 20 domów i 149 mieszkańców. Pod koniec XIX wieku natomiast 26 domów, 236 mieszkańców. Zajmowała obszar 533 mórg ziemi. Folwark miał 1 dom, 5 mieszkańców i 437 mórg lasu. Wchodziła w skład donacji rządowej Chełmno. Przy drodze ze Smardzewa do Pieczewa dąb o obwodzie cm . Na wschód od niego, w lesie znajduje się grób nieznanego żołnierza z I wojny światowej. Początkiem OSP w Smardzewie było powstanie w roku 1927 drużyny bojowej pod zarządem Tomaszewskiego, administratora majątku w Dębowicach. Rok później została ona przekształcona w samodzielną jednostkę. Remizę strażacką oddano do użytku w 1958 roku.

Srebrna (gm. Grabów, pow. łęczycki, woj. łódzkie, par. Grabów; 54 mieszk.)

Pierwsza wzmianka znajdująca się w Księgach sądowych łęczyckich pochodzi z 1394 roku. Osada lokowana była na prawie niemieckim i należała do dziedziców z Grabowa. U schyłku XV wieku przeszła w posiadanie Sokołowskich z Wrzący h. Pomian.
W 2 połowie XVI wieku nadal pozostawała w ich rękach , liczyła 12,5 łana kmiecego. Według Słownika Geograficznego wieś liczyła 11domów, 93 mieszkańców, folwark liczył 4 domostwa i 48 mieszkańców. W 1885 roku folwark zajmował obszar 470 mórg w tym 414 mórg gruntów ornych i ogrodów, 35 mórg łąk, 5 mórg pastwisk i 16 mórg nieużytków. Dwanaście nowych wymurowanych zabudowań folwarcznych. Wieś liczyła 15 osadników i 71 mórg.
Właścicielem Srebrnej w 1929 roku był Henryk Wilde. Do 1939 r. własność rodziny Budnych. Dziedzic Izydor Budny był założycielem w 1929 roku straży pożarnej w Besiekierach.
W połowie XX wieku utworzone zostało gospodarstwo rolne (PGR), o powierzchni 164 hektarów, podległe w latach 1977-1993 roku Gospodartwu Nasienno-Rolnemu w Chodowie. Obecnie w rękach prywatnych.
We wsi znajduje się dziewiętnastowieczny zespół dworski. Opis dworu pochodzący z końca XIX wieku.„Inny, równie interesujący projekt przedstawił Stanisław Grzywiński. Zaplanował on siedzibę dworską w Srebrnej, w dawnym powiecie łęczyckim. Ten parterowy, dwutraktowy dom na osi miał sień i przedpokój, a za nim dwuokienny salon. Na lewo od przedpokoju, od strony przedniej elewacji mieścił się duży pokój stołowy, a na prawo pokój pana i kancelaria. Od strony tylnej elewacji, na lewo od salonu znajdowały się kredens i kuchnia, a na prawo sypialnia i garderoba. Przy bocznych elewacjach dwór posiadał ryzality. Mieściły się w nim sionki, spiżarnie i tzw. “schowanie” oraz “klozet”. W środkowej części budynek posiadał pięterko wbudowane w poddasze. Tam ulokowano pokoje gościnne. Dwór ten wyraźnie dzielił się na trzy strefy – reprezentacyjną, kuchenną oraz interesów i zarządzania. Każda z nich miała osobne wejście. Zapewniało to dostateczną wygodę właścicielom i gościom.” Ochroną objęte są również XIX wieczne budynki folwarczne. Obok park podworski. W nim zespół dębów.
W związku z pracami polowymi panował w tych okolicach ciekawy zwyczaj związany z kopaniem buraków. Po zakończeniu pracy fornale robili z deseczek mały stołeczek, przybijali do niego burak przystrojony polnymi kwiatami i zanosili do dworu. Dziedzic dawał na poczęstunek dla wszystkich pracujących w polu 30-40 złotych. Zwyczaj ten występował do II wojny światowej m.in. w Srebrnej, Besiekierach i Grabowie.

srebrna2
B.a, Dwór wiejski w dobrach Srebrnej w powiecie łęczyckim, w: “Inżynieria i Budownictwo”. R.1, , nr 11, Warszawa 1879.
Dane dotyczące liczby mieszkańców – UG Grabów, stan na 30.09.2006r.

Źródło: Karol Szczepaniak http://www.kadzidlowa.republika.pl/

Udostępnij

O autorze

Zostaw odpowiedź